برادر گرامي جناب آقای مهدی شمس ، سخنگوی محترم شورای اسلامی شهر لاهيجان

چند روز پيش و به تبع عادت ِ اين روزهايم برای خبريابی در ارتباط با موضوعی خاص ،آنگاه که با سرچ واژه ی " لاهيجان " در جستجوگر گوگل ، دلخوش کرده بودم برای رسيدن به خبری خوش ، به تيتر خبری رسيدم در چند خبرگزاری مختلف از قول جنابعالی به عنوان سخنگوی محترم شورای شهر لاهيجان با اين عنوان که " مردم از عملکرد متوليان فاضلاب در  لاهيجان ناراضيند ". به روال اکثر مواقع قصدی برای نوشتن جوابيه نداشتم چه که باور دارم درگيرکردن افکارمان در پاسخ به اين نقلها و قولها ، کمکی نميتواند باشد برای حل مشکلات مردم اين شهر و فقط وفقط وقت از ما ميگيرد برای تحقق اهداف اصلی مان . اما همزمان شما را به خوبی ميشناسم و  از دل پرسوز شما در باب معضلات شهری لاهيجان نيز با خبرم و به صداقت گفتارتان به مانند همه ی اعضای محترم ديگر شورا ، ايمان دارم ، پس به همين واسطه احساس تکليف ميکنم تا در ادامه ، برای گره گشائی اين مشکل و به اميدِ حل آن ،که مطمئناً وجود رويه ی مشترک بين سه نهاد شهرداری و شورا و آبفا را طلب دارد، مواردی را بازگو کنم و دستان خواهشم را برای کمک به سوی  نهاد محترم شورا و همه ی مسئولان شهری لاهيجان دراز کنم تا انشاء ا..

  "دست در دست هم  دهيم به مهر، لاهيجان خويش را کنيم آباد"

متن کامل اين مطلب فنی را در ادامه بخوانيد

پيشينه ی شبکه ی فاضلاب سنتی و تعريف عملکرد آن

 
شبکه های فاضلاب سنتی لاهيجان که مردمان اين شهر از آن با نام" اِگو " ياد ميکنند ، قدمتی 100 ساله (یا شايد بيشتر) داردکه همزمان وظيفه ی جمع آوری و دفع آبهای سطحی و فاضلاب های خانگی را با هم برعهده گرفته است . اين فرهنگ 100 ساله از نظر من جزوی از افتخارات فرهنگی ما لاهيجانيها بايد تلقی شود چرا که مردمان اين شهر ازآن موقع دور به اين باور رسيده بودند که فاضلاب را از محيط زندگی خود دور سازند. هر چند که اين الگو ناقص بود ، اما با توجه به جمعيت کم آن دوران و به تبع فاضلاب کم و در نظر داشتن اصل خودپالايندگی آب و محيط ، و غير صنعتی بودن فاضلابها ، هيچ مشکلی هم شايد ايجاد نميشد . اين شبکه ها که احتمالاً منظور شما در مصاحبه با خبرنگاران ، مشکلش عدم توسعه ی آن در شرايط فعلی است ، در حال حاضر هيچ مشکلی از معضل فاضلاب لاهيجان را حل نميکنند و تنها عملشان" انتقال مشکل از درب خانه ی ما و شمای شهروند لاهيجی به رودخانه ها و حاشيه ی شهر و روستاهای اطراف است " که در نهايت نارضایتی مردم و نابودی محيط زيست و آلودگی گسترده ی منابع آبهای زيرزمينی را با خود به دنبال دارد . بهره برداری از اين شبکه ی پيچ در پيچ حلقوی که اکثراً با مصالح بنائی و به صورت غيراستاندارد و بدون رعايت شيب و موارد فنی که در مواقعی حتی شاخه های اصلی آن از زير خانه های قديمی گذر کرده است ، تا قبل از تشکيل شرکت های آب و فاضلاب (در سال 1370) ، تماماً بر عهده ی شهرداری لاهيجان بوده است که پس از تشکيل شرکت آب و فاضلاب گيلان ، به آبفای لاهيجان تحويل گرديد . اين اداره ی نوپا از همان ابتدای تحويل این شبکه ی فرسوده غيرفنی ، با درک کامل مشکل،قسمتهای زيادی از آن را اصلاح و بازسای نمود و در بسياری از مناطق شهر نيز نسبت به توسعه ی آن از محل درآمدهای جاری خود و گاهاً با کمک مردم در قالب خودياری اقدام نمود . آبفا به تنهائی در طول همه ی اين ساليان به دليل تقدم دفع فاضلابهای خانگی ، ناخواسته و همزمان ، جدای از وظيفه ی فاضلابی خود ، متولی دفع آبهای سطحی شهر نيز گرديد! .

مشکل فاضلاب در لاهيجان امروز

 
آنچه که در لاهيجانِ امروز ، مردم از آن به نام مشکلِ فاضلاب یاد ميکنند و عدم سامان بخشيش را گله دارند ، در واقع تلفيقِ همزمانِ وظيفه ی جمع آوری فاضلاب های خانگی و دفع آب های سطحی توسط همين " اِگو" هاست و بر سه قِسم قابل دسته بندی است . مناطقی که از سالهای گذشته فاضلاب سنتی دارند ولی نياز به اصلاح و لايروبی مجدد دارد - مناطقی که فاضلاب ندارند و درخواست احداث شبکه ی جديد را دارند - مناطقی که به عنوان خروجی فاضلابهای سنتی اکنون کانون آلودگی ، بو و همه ی نامطلوبی ها هستند و مردمانی که خواهان ِحلِ آنند  .
 براساس قانون تشکيل شرکت های آب و فاضلاب که در دی ماه سال 1396 در مجلس شورای اسلامی مصوب گرديد ، اکنون اداره ی آب و فاضلاب لاهيجان تنها موظف به جمع آوری و تصفيه ی فاضلاب های خانگی است و باز براساس همان قانون ، دفع آبهای سطحی در تمام شهرهای کشور بر عهده ی شهرداريها ست . اينجانب به عنوان يک کارشناس که جزو اولين گروه از دانش آموختگان تخصصی صنعت آب و فاضلاب در کشور ميباشم ، تکليف ِقانونی تفکيکِ اين موضوع را قبول ندارم ، چرا که معتقدم هر قطره از باران نيزکه به زمين ميريزد پس از شستشوی پشت بام ها و شيروانی ها و خيابان ها و ماشين ها و برگ درختان و همه ی مانند اينها ، عملاً به فاضلاب تبديل ميشود و ميبايستی پس از تصفيه به محيط وارد گردد . پس با اين حساب و در نظر گرفتن بارش بيش از 1200 ميليمتر باران ساليانه مداوم در لاهيجان ، ميتوانيم معضلِ فاضلاب لاهيجان را به دو قسمت مساوی " فاضلاب های خانگی با تولّی گری آبفا " و "دفع آبهای سطحی با تولّی گری شهرداری " تفکيک نمائيم .
با همه ی اين گفته ها ، واقعيتی است مشکلِ فاضلاب لاهيجان و صد البته حرف حق را جوابی نيست ، اما ، اگر از سوی مردم يا افکارعمومی گفته شود . به جرأت ميـتوانم بيان کنم که من ناراحت ترين  فرد ِلاهيجانی برای مشکل فاضلاب اين شهرم و از آن نه به عنوان مشکل ، بلکه به عنوان بزرگترين معضل شهری لاهيجان در حال حاضر ، ياد ميکنم . اما فرقم اين است که تمام خواسته ام را به عنوان متولّی نيمی از اين مشکل بزرگ ، نه از رسانه های عمومی و گله برای مردم ، بلکه به صورتی هدفمند از کانال های قانونی اثر گذار مطالبه ميکنم . به عنوان مثال ، اتمام طرح فاضلاب لاهيجان در برنامه چهارم توسعه ی کشور به عنوان يک تکليف برای دولت منظور شده است و يا اتمام پروژه ی فاضلاب لاهيجان تا پايان سال 88 به عنوان مصوبه ی سفر رئيس جمهور محترم به گيلان لحاظ شده است . اما به من حق دهيد که ناراحت شوم آنگاه که بشنوم سخنگوی محترم شورا به عنوان نماينده ی مردم اين شهر و به عنوان  متولّیِ حل نيمی ديگر از اين مشکل (دفع آبهای سطحی ) همه ی نقش خود را نيز به آبفا واگذارد و ما را به ضعف عملکرد محکوم کند . من همواره ناراحت ميشوم از مسئولانی که مشکلاتشان را به مردم گله ميکنند چه اينکه اساساً به خاطر همان کار و رفع همان مشکل ، انتخاب يا منتصب گرديده اند. اگر قرار باشد مردم گله و انتقاد کنند و ما نيز ، پس حلّال مشکلات اين شهر چه کسی بايد باشد . تا منظورم شفافتر رسانده باشم در اين زمينه ، خاطره ائی را باز ميگويم از نماينده ی سابق شهرمان در مجلس شورای اسلامی.

ذکر يک خاطره

چند سال پيش ، ايرج نديمی نماينده ی وقت لاهيجانيها در مجلس شورای اسلامی در پرسشی از وزير وقت بهداشت و درمان جناب دکتر پزشکيان ، با ارائه ی آمار و ارقام از وضعيت نگران کننده ی تخت های بيمارستانی و کمبودها ی آن در لاهيجان و گيلان ميپرسد . آقای وزير به جای پاسخگوئی در پشت تريبون مجلس به درخواست ها و سوالات نديمی، چنان قصه ائی از دلِ پرقصه اش درباره ی دردها و کمبود های حوزه ی بهداشت و درمان کشور ميگويند که درخواستهای نديمی در آن مستتر ميشود و او نيز به واقع حرفهای نديمی را به نوعی ديگر برای کل کشور ميزند . در اين هنگام ، نديمی از رئيس مجلس اجازه ميخواهد که سخنان وزير را قطع کند تا جمله ائی بگويد و اينچنين ميگويد : آقای وزير ، مردمان گيلان را ضرب المثلی است با اين مضمون (و آنگاه میکرفون بدست ميايستد در صحن مجلس و به گيلکی ميخواند

" رفتيم خونه ی بابو ، شايد دل ِ ما وا بو - ديديم خونه ی بابو ، بدتر از خونه ی ما بو "

و ايشان در ادامه ميگويند اين چه وضعی است در کشور، هم مردم گله دارند و هم متوليانی که قراراست حلال مشکلات مردم باشند . همه يک جور صحبت ميکنند و همه از مشکل ميگويند . پس چه کسی بايد مشکل را حل کند . سپس با لحنی پر از انتقاد و عدم رضايت ، از پرسش خود در ميگذرند .!!

پيشينه ی  طرح فاضلاب بهداشتی لاهيجان

يادآوری مينمايم که مشکل فاضلاب لاهيجان ظاهراً از سال 1353 (آن هنگام که من هنوز به دنيا نيامده بودم ) به عنوان يک معضل مطرح ميگردد و در آن سال مطالعات اوليه برای ايجاد سيستم مدرن فاضلاب شروع ميشود ولی هيچ وقت تا سال 70 به مرحله ی مطالعاتی کامل و اجرائی نرسيده است . در اين سال و با تشکيل آبفای لاهيجان و بر اساس قوانين مربوطه ، موضوع حل مشکل فاضلاب لاهيجان (تأکيد مينايم فقط فاضلاب نه آبهای سطحی ) در سرلوحه ی برنامه های اين امور نوپا قرار ميگيرد که خوشبختانه در سال 78 عمليات اجرائي آن در قالب طرح ملی و با اعتبارات دولتی و قسمتی هم از درآمدهای جاری ، و همزمان با شهرهای رشت و انزلی شروع گرديد و اکنون با افتخار ميتوان اعلام کرد که تاکنون بيش از 14 ميلياردتومان از اعتبارات دولتی در مورد فاضلاب لاهيجان جذب و در اين بخش هزينه شده است و به زودی مردمان شريف لاهيجان بهره مند اين خدمات خواهند بود . نکته ی قابل تأمل و بسيار مهم اين است که از نظر متوليان برنامه ريزی کشور و استان و همه ی آنهائی که قراراست اعتبار فاضلاب لاهيجان را تأمين کنند ، (علی رغم وجود بيش از 150 کيلومتر شبکه ی فاضلاب سنتی و تحت پوشش بودن بيش از 80درصد مردم شهرلاهيجان) اعلام ميکنند که شهر لاهيجان فاضلاب ندارد و به عنوان شهری بکر در نظر گرفته شده است که قرار است به صورت زيربنائی و از نقطه ی صفر شبکه ی فاضلاب بهداشتی و تصفيه خانه ی فاضلاب  در آن طراحی و اجراء شود و هم آنها نيز ، هر گونه هزينه کرد اين امور برای فاضلاب سنتی را به کلی ممنوع ميکنند و در تمام اين مدت در غالب عنوان "سهم ساير منابع طرح" ، قسمتی از درآمدهای جاری ما را نيز به آن طرح بزرگ اختصاص ميدهند .
با نگاهی سطحی در مناطق اجرائي فاضلاب لاهيجان (حاجی آباد و بلوار امام رضا ) ميبينيد که قطر لوله های کارگذاشته شده ی اين طرح ، بسيار کوچکتر از تصور عامه ی مردم ( که منظورشان از فاضلاب همان جمع کننده ی همزمان فاضلاب خانگی و آبهای سطحی ) است . من اين موضوع را بارها حتی در حضور اعضاء محترم شورا توضيح دادم که سيستم جديد فاضلا ب لاهيجان تنها وظيفه اش بر اساس همان تکليف قانونی ، جمع آوری فاضلابهای خانگی و تصفيه ی آنهاست و حتی يک قطره از آب باران و آبهای سطحی  نبايد وارد آن شود .

بررسی عملکرد برای دفع آبهای سطحی و مقايسه ی آن با عملکرد دفع فاضلاب

از عملکرد آبفا به عنوان متولی نيمی از حل مشکل فاضلاب لاهيجان (فقط فاضلابهای خانگی) گفتيم . قصدی برای انتقاد ندارم و با احترام به همه ی زحمات مجموعه ی همکارانم در شهرداری لاهيجان ، خصوصاً شخص آقای شهردار و اعضاء محترم شورای اسلامی شهر  ، اکنون واقع بينانه و بدون هرگونه وابستگی سازمانی و تنها برای مردم ، خواهشمندم که موضوع را در قِسم دوم مشکل یعنی دفع آبهای سطحی ، بررسی کنيم و ببينيم شهرداری و شورای محترم شهر به عنوان متولی نيمی ديگر از اين مشکل ( دفع آبهای سطحی) در اين زمينه  چه عملکردی داشته و چه برنامه های مدونی برای آينده ی اين شهر در حال رشد سريع دارند. باز اين واقعيت مسلم را تکرار ميکنم که در لاهيجان سالانه بين 1200 تا 1400ميليمتر بارندگی داريم و اين ميزان حتی دو برابر بارش در بسياری از کشورهای اروپائی است به عنوان مثال متوسط بارندگی کشور آلمان 600 ميليمتر است و همه ی آبهای سطحی نيز در اين کشور تصفيه ميشوند . با احتساب اين واقعيت ، لزوم وجود برنامه ائی علمی و عملی برای دفع آبهای سطحی لاهيجان کاملاً احساس ميشود ، ضمن اينکه قانون نيز اين موضوع را بر شهرداری  تکليف کرده است . اکنون مردمان لاهيجان از ما و شما ميپرسند که  :
 در مقابل طرح بزرگ فاضلاب بهداشتی لاهيجان که توسط شرکت مهندسين مشاور ايراناب ازسالهای 72 به بعددر طی چندين سال مطالعه گرديد و از سال 78 اجرائی گرديد ،  برای دفع آبهای سطحی شهر از چه سالی اقدام و کدام مشاور مشغول است و کی به مرحله ی اجرائی ميرسد .
در مقابل 14 ميليارد تومان هزينه ی انجام شده  برای فاضلاب بهداشتی  لاهيجان توسط آبفا ، که تصفيه خانه ی آن در مراحل نهائی تکميل است و بيش از 60 کيومتر شبکه ی آن به همراه يک ايستگاه پمپاژ آن نيز انجام شده است ، به چه ميزان برای دفع آبهای سطحی شهر توسط متوليانش هزينه گرديده و به چه ميزان شبکه اجراء شده و چه تدبيری برای تصفيه ی آن انديشيده شده است .
آبفا موفق شده است 14 ميليارد تومان اعتباردولت محترم  را درغالب پروژه فاضلاب برای عمران اين شهر، در لاهيجان هزينه کند ، در مقابل برای دفع آبهای سطحی اين شهر چقدر توانسته ايم از اعتبارات ملی استفاده کنيم تا از سرمايه های مردم اين شهر هزينه نکنيم .
آیا دفع آبهای سطحی لاهيجان جزو تکاليف برنامه ی چهارم کشور برای دولت منظور شده است و آيا در مصوبات سفر رئيس جمهور محترم حل آن مصوب گرديده و برايش اعتباری درنظر گرفته شده است و آيا های بسياری که پاسخش بی هيچ پرسشی روشن است .
در همه ی اين سالها هر چند شهرداری نيز در پاره ایئ از اوقات بصورت موردی برنامه هائی داشته و به کمک ما شتافته است ، اما واقعيت اين است که همکاران شما در آبفا به عنوان تنها متولی موضوع عمل نمودند . ضمن اينکه اين نکته را نيز بايد در نظر داشت که رشد و توسعه ی جمعيتی و مساحتی شهر لاهيجان در 7 ساله ی اخير بيش از دو برابر تمام دوران شهرنشی نيش شده است و اين خود سختی کارمان را در اين حوزه  بسيار بالا برده است و طبيعی است که در مورد درخواستهای فراوان مردمی با کمبودهائی هم روبرو شويم  . برای اثبات ادعايم : صنعت آب لاهيجان از سال 1345 شروع گرديده است . در سال 80 که به عنوان مدير آبفای لاهيجان منصوب شدم عدد اشتراک های آب اين شهر تنها 12500فقره بوده است . اکنون و در شهريور 87 اين ميزان اشتراک به 27000 رسيده است .

نتيجه و درخواست تشکيل کميته ی کار ی مشترک

اما واقعيت اين است که با اين ميزان اعتبار ساليانه که به پروژه ی فاضلاب لاهيجان تخصيص ميبابد و در نظر گرفتن عدم اجرای کامل برنامه ی چهارم توسعه ی کشور برای فاضلاب لاهيجان و عدم اجرای مصوبه سفر رياست محترم جمهوری و درآمدهای بسيار کم اين امور به دليل تکليفی بودن قيمتهای آب بهاء که بسيار پائين تر از قيمتهای تمام شده ارائه ميگردد  ، نه سيستم مدرن فاضلاب لاهيجان برای تمام شهروندان اين شهر در طی چند روز آينده توسط آبفا مورد بهره برداری واقع ميشود و نه طرحی منسجم برای سامان بخشی دفع آبهای سطحی در لاهيجان ازسوی شهرداری وجود دارد . همانگونه که گفتم متوليان برنامه ريزی استان و کشور، لاهيجان را شهری بدون فاضلاب تلقی دارند و به همين واسطه آبفای اين شهر فقط موظف به حفظ و لايروبی فاضلابهای قدیمی است و حق هزينه کرد در شبکه های فاضلاب سنتی را ندارد . پس  تکليف مردمان اين شهر با اين مشکل چيست و  ناخواسته طرحهای موقت و اضطراری به ياد مان ميآید . بارها در جلسات استانی ، در جلسات کميته ی برنامه ريزی شهرستان ، سفرهای استاندارمحترم و معاونين محترمشان و از  فرمانداران اين شهر درخواست اعتبار استانی برای بهسازی فاضلاب سنتی لاهيجان نمودم . هميشه تنها و بدون حمايت شهرداری و شورا و متأسفانه هيچ وقت نيز موفق نشدم . به عنوان يک شهروند امروز لاهيجان وبا عنوان مدير امور آب و فاضلاب اين شهر  و با درک معضل فاضلاب و دفع آبهای سطحی در جلسات مختلفی با شورای محترم شرکت نمودم که در نهايت منجر به مصوبه ی 470 گرديد که اکنون کم و بيش در شهر در حال اجراءست و تاکنون کمی بر اين مشکل فائق آمديم .
من علی رغم وظيفه ی اداری ، همواره بر خود تکليف دانسته ام پاسخگوی عملکرد و برنامه های آبفا، به شورای محترم باشم و تاکنون نيز در هر سه دوره ی شورا اين را اثبات کرده ام و و انتظار متقابلم اين است که اعضاء محترم شورای اسلامی لاهيجان نيز به جای رسانه ائی کردن اين مشکل ، با هم انديشی و همصدائی خصوصاً در اين زمينه ی خاص " تعهد خويش به مردمان شريف لاهيجان را به نحوی شايسته به انجام رسانيم". بنابراين و بار ديگر اعلام آمادگی مينمايم تا با تشکيل جلسات مشترک و تشکيل کارگروه تخصصی در اين حوزه پاسخگوی نيازها باشيم و همه تلاشها و مساعی مان را به سمت هدف حل مشکل فاضلاب لاهيجان سوق دهيم 

با احترام  - مرتضی پيله ور جاويد - مدير آب وفاضلاب شهری لاهيجان - 3 / 7/ 87